معرفی وبلاگ
نویسنده: پاکروان فر
صفحه ها
دسته
همسفران
دار القرآن
قران
قرآن

آرشیو
آمار وبلاگ
تعداد بازدید : 35513
تعداد نوشته ها : 134
تعداد نظرات : 8
Rss
طراح قالب
موسسه تبیان

چرا در راه ترك گناه عاجز هستيم؟

 


 

آيت الله بهجت در جواب اين پرسش فرمودند: «ترك معصيت، حاصل نمي شود به طوري كه ملكه شخص بشود، مگر با دوام مراقبه و ياد خدا در هر حال و زمان و مكان و در ميان مردم و در خلوت " و لا أقول سبحان الله و الحمد لله، لكنه ذكر الله عند حلاله و حرامه» ...

 


 

آيت الله بهجت

 

از آيت الله بهجت رحمت الله عليه علت اينكه چرا انسان در راه ترك گناه عاجز و درمانده مي شود و از ايشان راهكار خواسته شد.

وي در جواب اين پرسش فرمودند: «ترك معصيت، حاصل نمي شود به طوري كه ملكه شخص بشود، مگر با دوام مراقبه و ياد خدا در هر حال و زمان و مكان و در ميان مردم و در خلوت " و لا أقول سبحان الله و الحمد لله، لكنه ذكر الله عند حلاله و حرامه» ...

 

ياد خدا، پايه اساسي مراقبه

همان طور كه گفته شد و تو نيز دانستي، اگر شخص گنه كار از كساني باشد كه در اثر غفلت به دام گناه مي افتند، بايد با مراقبه شديد، غفلت را از خود دور كرده و با از بين بردن غفلت، خويش را از چنگ معاصي برهاند.

اكنون سخن ما اين است كه ركن ركين و پايه اساسي مراقبه، هميشه و در همه جا و در هر حالي به ياد خدا بودن است، كه طبق برخي از روايات يكي ازمشكل ترين كارهاست (رسول خدا-صلى الله عليه و آله-فرمود:«يا علي!ثلاث لا تطيقها هذه الامه:المواساه للاخ في ماله و انصاف‏الناس من نفسه و ذكر الله على كل حال;اى على!سه كار است كه تحمل آنها بر اين امت مشكل است:رعايت مساوات مالى با برادران مۆمن;رفتار منصفانه با مردم و ياد خدا در همه حال.»مجلسى،بحار الانوار،ج 74،ص 45.) و چون چنين است، يكي از بهترين اعمال است (پيامبر گرامى اسلام-صلى الله عليه و آله-فرمود:«يا على!سيد الاعمال ثلاث خصال:انصافك الناس من‏نفسك،و مواساتك الاخ في الله-عز و جل-،و ذكرك الله-تبارك و تعالى-على كل حال;اى على!سرور و سيداعمال سه خصلت است:رفتار منصفانه با مردم;رعايت مساوات مالى با برادران ايمانى و يادخداوند در همه حال.»همان،ص 44.)

در عظمت و اهميت ياد خدا همين بس كه خداي تبارك و تعالي از آن به كم راضي نگشته و برايش حدي معين نفرموده است.

مرحوم ثقة الاسلام كليني در كتاب دعاي اصول كافي، باب «ذكر الله كثيرا» به اسنادش از امام صادق عليه السلام نقل مي كند كه آن حضرت فرمود:

ما من شي ء الا و له حد ينتهي اليه الا الذكر فليس له حد ينتهي اليه. فرض الله الفرائض فمن اداهن فهو حدهن، و شهر رمضان، فمن صامه فهو حده. و الحج، فمن حج فهو حده. الا الذكر، فان الله - عز و جل - لم يرض منه بالقليل، و لم يجعل له حدا ينتهي اليه. ثم تلا هذه الآية: «يا ايها الذين آمنوااذكروا الله ذكرا كثيرا و سبحوه بكرة و اصيلا (احزاب(33)آيه 41) فقال: لم يجعل الله - عز و جل - له حدا ينتهي اليه. قال: و كان ابي عليه السلام كثيرالذكر. لقد كنت امشي معه و انه ليذكر الله و آكل معه الطعام و انه ليذكر الله ولقد كان يحدث القوم و ما يشغله ذلك عن ذكر الله و كنت اري لسانه لازقا بحنكه يقول: لا اله الا الله و كان يجمعنا فيامرنا بالذكر حتي تطلع الشمس و يامربالقراءة، من كان يقرا منا، و من كان لم يقرا منا امره بالذكر (كلينى،اصول كافى،ج 2،ص 361)؛

اي علي ! سه كار است كه تحمل آنها بر اين امت مشكل است: رعايت مساوات مالي با برادران مۆمن ؛ رفتار منصفانه با مردم و ياد خدا در همه حال

 

هر چيزي را حدي است كه بدان پايان مي پذيرد، مگر ذكر و ياد خدا كه براي آن حدي وجود ندارد [مثلا] خداوند نمازهاي پنج گانه را واجب ساخت كه به جا آوردن آنها حد آنهاست. همچنين روزه ماه رمضان را واجب كرد كه روزه داري حد آن است. همين طور حج را واجب گردانيد كه گزاردن آن، حد آن است؛ جز ياد خدا كه از آن به كم راضي نگشت و برايش حدي مقرر نفرمود. سپس حضرت اين آيه را تلاوت كرد: يا ايها الذين آمنوا اذكرو الله ذكرا كثيرا و سبحوه بكرة و اصيلا (رعد(13)آيه 28. )؛ اي گروه مۆمنان! خداي را بسيار ياد كنيد و او را در بامدادان و شبانگاهان تسبيح نماييد.

 

آن گاه فرمود: پدرم - كه درود خدا بر او باد - خداي را بسيار ياد مي كرد. هنگامي كه با او راه مي رفتم، او مشغول ذكر خدا بود. با او غذا مي خوردم او به ياد خدا بود. با مردم سخن مي گفت، ولي هيچ گاه سخن گفتن، او را از ياد خدا باز نمي داشت، و من خود مي ديدم كه زبانش به كامش چسبيده و يكسره «لا اله الا الله» مي گويد .

بين الطلوعين ما را جمع مي كرد و دستور مي داد تا بر آمدن خورشيد ذكر بگوييم و به ياد خدا باشيم . هر يك از ما را كه قرائت قرآن مي‌دانست به تلاوت آن دستور مي‌داد و كسي را كه قرائت قرآن نمي‌دانست به ذكر و ياد خدا امر مي فرمود.»

حال كه به اهميت ياد خدا به عنوان ركن عمده و پايه مهم «مراقبه» اشاره شد. به جاست با استفاده از آيات و روايات به آثار و خواص ياد خدا و نيز به عواقب و تبعات غفلت از خدا جل و علا اشاره كنيم و بدين ترتيب بر فوايد و عوايد بحث بيفزاييم.

1. رسول خدا - صلي الله عليه و آله - فرمود: «يا علي ! ثلاث لا تطيقها هذه الامة : المواساة للاخ في ماله و انصاف الناس من نفسه و ذكر الله علي كل حال ؛ اي علي ! سه كار است كه تحمل آنها بر اين امت مشكل است : رعايت مساوات مالي با برادران مۆمن ؛ رفتار منصفانه با مردم و ياد خدا در همه حال.»( مجلسي، بحار الانوار، ج 74، ص 45.2)

ناراحت گناه دريا

 

پيامبر گرامي اسلام - صلي الله عليه و آله - فرمود: «يا علي ! سيد الاعمال ثلاث خصال: انصافك الناس من نفسك ، و مواساتك الاخ في الله - عزوجل - ، و ذكرك الله - تبارك و تعالي - علي كل حال ؛ اي علي ! سرور و سيد اعمال سه خصلت است : رفتار منصفانه با مردم ؛ رعايت مساوات مالي با برادران ايماني و ياد خداوند در همه حال .» همان، ص 44.3. احزاب (33) آيه 41.4. كليني، اصول كافي، ج 2، ص 361.5. رعد (13) آيه 28.

ديگر توضيح نخواهيد و آن كه عرض شد، ضبط نماييد و در قلب ثبت كنيد، خودش توضيح خود را مي دهد.

لزوم ترك معصيت

همان‌طور كه يك پزشك قبل از بيان هر حكم درمان و نسخه اي، ما را به پرهيز از انجام كارها و اموري دستور مي‌دهد تا كه از كهنه‌ شدن و قوّت‌يابي بيماري خلاص دهد؛ شريعت مطهّر اسلام نيز قبل از دستور به انجام هر عملي، ما را به پرهيز از اموري امر فرموده است كه انجام آن‌ها معصيت و گناه شمرده مي‌شود. در دستورالعمل‌ها و نامه‌هاي مرحوم همداني (رضوان‌الله‌تعالي‌عليه) سفارش‌هاي ويژه‌اي بر ترك معصيت شده است.

در قسمتي از نامه‌اي كه به يكي از علماي تبريز مرقوم داشته، اين گونه فرموده است: «... آنچه اين ضعيف از عقل و نقل استفاده نموده‌ام، اين است كه اهّم اشيا از براي طالب قرب، جدّ و سعي تمام در ترك معصيت است. تا اين خدمت را انجام ندهي، نه ذكرت و نه فكرت به حال قلبت فايده‌اي نخواهد بخشيد؛ چرا كه پيش‌كش و خدمت‌كردن كسي كه با سلطان در مقام عصيان و انكار است، بي‌فايده خواهد بود. نمي‌دانم كدام سلطان، أعظم از اين سلطان عظيم‌الشأن است، و كدام نقار (نزاع و ستيزه جويي) أقبح (زشت‌تر) از نقار با اوست؟»1

جاي ديگري جناب آخوند (ره) مي فرمايند: «تمام سفارشات اين بينوا به تو، اهتمام در ترك معصيت است. اگر اين خدمت را انجام دادي، آخر الامر تو را به جاهاي بلند خواهد رسانيد»

 

در قسمت ديگري از همين نامه، مرحوم آخوند همداني(ره) چنين نگاشته شده‌ كه «... فَافهَم! ممّا ذَكَرتُ انّ طَلَبَكَ المحبَّةَ الالهيَّةَ مَعَ كَونِكَ مُرتَكباً للمعصيةِ امر‌ٌ فاسدٌ جداً، و كيف يَخفي عَليك كَونُ المَعصيةِ سَبَباً للنّفرةِ وَ كَونُ النَّفرةِ مانِعةُ الجَمعِ مَعَهُ المَحَبَّةُ؟...»2 پس بفهم از آنچه يادآوري نمودم! بدان كه درخواست محبت خداوندي، با آلوده‌شدن تو به گناه، امري فاسد است. چگونه بر شما اين نكته پنهان است كه معصيت باعث نفرت و بي‌زاري است و هرگز با محبّت قابل جمع نيست؟... «اِنّ تَركَ المَعصِيَةِ اَوَّلُ الدِّينِ وَ آخِرِهِ، ظاهِرَهً، وَ بَاطِنَهً، فَبادِر اِلَي المُجاهِدَةِ!...»؛3 البته ترك گناه؛ اوّل، آخر، ظاهر و باطن دين است. پس به سرعت به تلاش و مجاهده بپرداز!

 

در قسمتي ديگر از همين نامه بلند و مهّم، ايشان درباره دوري گزيدن از معصيت، اين‌گونه نوشته‌اند: «... پس اي عزيز! چون اين كريم رحيم، زبان تو را مخزن كوه نور، يعني ذكر اسم شريف قرار داده، بي‌حيايي است مخزن سلطان را آلوده به نجاسات و قاذورات غيبت و دروغ و فحش و اذيّت و غيرها من المعاصي نمودن. مخزن سلطان بايد محلّش پر عطر و گلاب باشد. نه مجلس مملوّ از قاذورات، و بي‌شكّ، چون دقّت در مراقبت نكرده‌اي، نمي‌داني كه از جوارح سبعه (هفت‌گانه) يعني گوش و زبان و چشم و دست و پا و بطن و فرج، چه معصيت‌ها مي‌كني، و چه آتش‌ها روشن مي‌نمايي، و چه فسادها در دين خودت بر پا مي‌كني، و چه زخم‌هاي منكره سيف و سنان (شمشير و نيزه) با زبانت به قلبت مي‌زني. اگر نكشته باشي، بسيار خوب است. اگر بخواهم شرح اين مفاسد را بيان نمايم، در كتاب نمي‌گنجد... تو كه هنوز جوارحت را از معاصي پاك نكرده‌اي، چگونه منتظري كه در شرح احوال قلب چيزي بنويسم...»4

در جاي ديگري جناب آخوند (ره) مي فرمايند: «تمام سفارشات اين بينوا به تو، اهتمام در ترك معصيت است. اگر اين خدمت را انجام دادي، آخر الامر تو را به جاهاي بلند خواهد رسانيد.»5

 

پي نوشت ها:

1. محمد بهاري، تذكرة المتقين، ص 177، و نيز چلچراغ سالكان،‌ 111.

2. محمد بهاري، تذكرة المتقين، ص 177، و نيز چلچراغ سالكان،‌ 111.

3. محمد بهاري، تذكرة المتقين، ص 177- 178، و نيز چلچراغ سالكان،‌ 111.

4. محمد بهاري، تذكرة المتقين، ص 178- 179، و نيز ياور اميري، چهل نامه عرفاني، ص 15- 16. 

5.  محمد بهاري، تذكرة المتقين، ص 196، و نيز چلچراغ سالكان،‌ 133- 135.


X