معرفی وبلاگ
نویسنده: پاکروان فر
صفحه ها
دسته
همسفران
دار القرآن
قران
قرآن

آرشیو
آمار وبلاگ
تعداد بازدید : 34293
تعداد نوشته ها : 134
تعداد نظرات : 8
Rss
طراح قالب
موسسه تبیان
 

اشهد ان عليا ولي الله چرا به اذان اضافه شد


كد مقاله: 8680
نويسنده: خبرگزاري فارس
تاريخ درج: 1391.07.19

كليد واژه ها: آيين - احاديث - احسان - احقاف - احكام - اذان - اسباب - استاندار - اصالت - اصحاب - اصل عليت - اعمال انسان - الله - امام جماعت - انبياء - انس - بت پرستي - بدعت - بدن - برتر - بزرگان - بلال - بي توجهي - بينايي - تحريم - تسبيح - تكبير - جنگ - حج - حرف - حسن ظن - حق - خانواده - خشنودي - خطا - خلافت - خيال - داستان - رد - رهايي - زمان - سؤال - سرزنش - سرمايه - سلام - سنت - سوابق - سيما - سپاس - شروع - شعار - شهادت - ضد - طلب - عذر - عمر - فتوا - فرزند - لغزش - مادر - مردم - مسئول - مستحبات - ميوه - نام - نماز - وجود - وضو - چهره - گواهي -

زماني كه معاويه، لعن بر علي(ع) را بر بالاي منبرها و مأذنه‌ها علني كرد، شيعه اماميه، به اين فكر افتاد كه براي جلوگيري از اين بدعت، ولايت اميرالمؤمنين(ع) و شهادت به ايشان را به قصد تبرك، در اذان‌ها اعلام كند. به گزارش خبرنگار آيين و انديشه فارس، همزمان با آغاز ايام حج بيت‌الله الحرام و حضور عاشقانه و عارفانه حاجيان در سرزمين وحي، خوب است نگاهي دوباره به سنت حضرت رسول صلي الله عليه و آله در خصوص مسئله اذان، وضو و نماز داشته باشيم و بدعتي كه متأسفانه پس از رحلت آن حضرت در اين مسائل به وجود آمد. بخش نخست اين نوشتار به موضوع اذان پيامبر(ص) اختصاص دارد.
برداشت اول/ سنت اذان، يكي از نشانه‌هاي دين الهي است كه از سوي خداوند متعال بر رسول‌الله صلي الله عليه و آله نازل شده است و جبرئيل امين، اصل، جزئيات، شيوه و سبك آن را به ايشان آموخته و روشن است كه هيچ فردي در پيدايش آن دخالت نداشته، در كاستن يا افزودن آن نيز كسي حق تصرف نداشته است. اذان هجده فصل دارد كه عبارتند از: 4 تكبير، 2 شهادت بر توحيد، 2 شهادت بر رسالت، 2 بار حي علي الصلاه، 2 بار حي علي الفلاح، 2 بار حي علي خير العمل، 2 تكبير و 2 تهليل(لا اله الا الله).
برداشت دوم/ بدعت دو بدعت در اذان شكل گرفت؛ حذف «حي علي خير العمل» در تمام اذان‌ها و اضافه‌ كردن «الصلاة خير من‌النوم» در اذان صبح! 1. حذف؛ حافظ علوي، يكي از عالمان مشهور غير‌ شيعه نقل مي‌كند كه خاندان رسول خدا (ص) بر وجود «حي علي خير‌العمل» در اذان اتفاق نظر دارند و اذان‌گويان در دوران خلافت ابوبكر نيز به همين شيوه اذان مي‌گفتند؛ اما وقتي عمر، زمام خلافت را به دست گرفت، گفت: «گفتن حي علي خيرالعمل را ترك كنيد تا مردم به بهانه اين كه نماز، بهترين عمل است، جهاد را ترك نكنند». او نخستين فردي بود كه اين فصل از اذان را ترك كرد! 2. اضافه؛ خليفه دوم، در اذان صبح پس از «حي علي الفلاح» جمله «الصلاة خير من النوم» را افزود كه اين افزوده را «تثويب» مي‌نامند. به گفته مالك، پيشواي فرقه مالكيه، هنگامي كه مؤذن، نزد عمر آمد تا فرا رسيدن وقت نماز صبح را به او اعلام كند، عمر خواب بود و او فرياد بر آورد: «الصلاة خير من‌النوم». عمر، اين جمله را پسنديد و به او دستور داد تا از اين پس، اين عبارت را در اذان صبح قرار دهند. ابن‌حزم، دانشمند معروف سني، ضمن نفي «الصلاة خير من النوم»، مدعي است كه اين جمله، از سنت‌هاي رسول خدا (ص) نيست.
برداشت سوم/ درنگ 1. كساني كه به اذان دستبرد زدند و باني كاستي و فزوني اجزاي آن شدند، براي توجيه علمكرد خود، اين گونه وانمود كردند كه صورت اذان را «عبدالله بن زيد» در خواب ديد و آن را به رسول‌الله (ص) گزارش كرد و اين شيوه اذان، به تأييد پيامبر (ص) رسيد! در سستي اين ادعا، بايد بر اين نكته تأكيد كرد كه امور شرعي مهمي چون نماز و اذان، از وحي سرچشمه مي‌گيرند. امام صادق(ع)، ضمن نقد اين فكر سست، فرمود: «وحي بر پيامبر شما نازل مي‌شود؛ حال گمان مي‌بريد كه او اذان را از عبدالله بن زيد ستانده است»! 2. «حي علي خيرالعمل»، در دوران رسول‌الله (ص)، جزو اذان و اقامه بوده است و منابع شيعه و سني، بر آن هم‌داستان هستند؛ اما متأسفانه به دليل بروز بدعت‌هايي پس از رحلت پيامبر (ص)، اين بخش از اذان حذف شد و اعتراض بسياري از اصحاب را نيز به دنبال داشت. الف) دانشمند سني، معروف به سياغي (متوفاي 1221 ق) در كتاب «الروض النضير» مي‌نويسد: صحيح آن است كه اذان با «حي علي خيرالعمل» تشريع شده است؛ گذشته بر اين، همگان اتفاق نظر دارند كه در روز خندق، اين جمله، جزء اذان بوده است. ب) متقي هندي، نويسنده كتاب «كنزل العمال»، چنين نقل مي‌كند: بلال در اذان صبح، «حي علي خير‌العمل» مي‌گفت. ج) مؤيد بالله زيدي، در كتاب «شرح تجريد»، از اين سخن رسول خدا صلي‌الله عليه و آله ياد مي‌كند كه فرمود: «بهترين اعمال شما، نماز است» و آنگاه بلال را امر فرمود كه در اذان، «حي علي خيرالعمل» بگويد». د) حافظ علوي زيدي، در رساله خاص خود به نام «الأذان بحي علي خير العمل»، از ابي‌محذوره، يكي از اصحاب رسول خدا (ص) نقل مي‌كند كه پيامبر به وي اذان را آموخت و يكي از فصول آن، «حي علي خيرالعمل» بود. ه) امام باقر عليه‌السلام فرمود: «در اذان من و پدرانم، پيامبر و علي و حسن و حسين و علي بن الحسين عليهم‌السلام، «حي علي خيرالعمل»، وجود دارد». و) اهل‌بيت رسول خدا (ص) و بسياري از اصحاب و تابعين، پس از بدعت صورت گرفته، در اذان خود، «حي علي خيرالعمل» را قرائت مي‌كردند. قاسم بن محمد، يكي از بزرگان فرقه زيديه، چنين نقل مي‌كند: «اتفاق است بر اين كه ابن عمر و حسن و حسين عليهما‌السلام و بلال و جماعتي از اصحاب، در اذان خود، «حي علي خيرالعمل» را مي‌گفتند». محمد بن سيرين، درباره عبدالله بن عمر، فرزند خليفه دوم، نقل كرده كه او همواره در اذان خود، «حي علي خيرالعمل» مي‌گفت. ز) علاءالدين قوشچي، دانشمند بزرگ سني مذهب (متوفاي 879ق)، از طبري نقل مي‌كند كه عمر چنين گفت: «سه چيز در زمان رسول خدا (ص) وجود داشته كه من حرام‌كننده آنها و عقوبت كننده بر مرتكبان آنها هستم؛ متعه حج، متعه نساء و حي علي خيرالعمل در اذان». قوشچي پس از نقل اين سخن، به عذر تراشي براي اقدام بدعت آميز عمر دست مي‌زند و آن را اجتهاد مي‌شمارد! او مي‌نويسد: چنين كاري از سوي عمر، سبب سرزنش او نمي‌شود؛ زيرا مخالفت يك مجتهد با ديگري در مسائل اجتهاديه، بدعت نيست! ح) اين ابي‌عمير مي‌گويد: از امام رضا (ع) درباره علت حذف «حي علي خيرالعمل» سؤال كردم و امام فرمود: علت ظاهري، به دليل آن بود كه مردم با توجه بسيار به نماز، جهاد را رها نكنند؛ اما علت باطني آن، اين است كه بهترين عمل، ولايت است و كسي كه امر به حذف «حي علي خير‌العمل» نموده، قصدش دور كردن مردم از ولايت بوده است. 3. وجود «الصلاة خير من النوم» در ميان اذان صبح، ادعايي بي‌دليل و بدعتي در كنار بدعت‌هاي ديگر بوده است و عالمان سني نيز در اصل و شيوه «تثويب»، هم‌نظر نيستند و بين آنان، اختلافات زيادي است كه به برخي از آنها اشاره مي‌شود: الف) شافعي، تثويب را مكروه مي‌داند و مدعي است كه اگر مجاز بود، ابومحذوره بدان اشاره مي‌كرد؛ زيرا او اذان‌گوي نبي اكرم(ص) بود و به تمام فصل‌هاي اذان اشاره كرده بود. ب) ابوبكر رازي حنفي (متوفاي 370 ق)، «الصلاة خير من النوم» را جزء اذان نمي‌داند. 4. فقهاي شيعه، شهادت سوم (اشهد ان علياً ولي‌الله) را جزو اذان نمي‌دانند و فتوا مي‌دهند كه اگر فردي، اين شهادت را به عنوان جزئي از اذان بگويد، كار حرامي مرتكب شده و گناه كرده است. اين شهادت، بدون قصد جزئيت در اذان، جايز و يا مستحب است و مبناي اين استحباب، آن است كه علي(ع) به حكم قرآن و حديث رسول گرامي(ص)، ولي خداست و مفسران، اذعان دارند كه قرآن مجيد با نزول اين آيه، بر ولايت امام علي(ع)، تصريح كرده است: «إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُواْ الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاَةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ؛ تنها ولي و سرپرست شما، خداست و پيامبر او و آنها كه ايمان آورده‌اند؛ همان كساني كه نماز را برپا مي‌دارند و در حال ركوع، زكات مي‌دهند». عبدالمحسن عبدالله سراوي، دانشمند سوري، در كتاب «القطوف الدانية» مي‌نويسد: شيعه در اذان، شهادت به ولايت را به قصد جزئيت نمي‌گويد؛ بلكه از زماني كه معاويه، لعن بر علي‌بن ابي‌طالب (ع) را بر بالاي منبرها و مأذنه‌ها علني كرد، شيعه اماميه، به اين فكر افتاد كه براي جلوگيري از اين بدعت و پنهان شدن ولايت اميرالمؤمنين (ع)، شهادت به آن را به قصد تبرك، در اذان‌ها اعلام دارد؛ همان گونه كه خداوند متعال، اين امر را كتمان نكرده، در قرآن كريم، به ولايت امام علي(ع) اشاره كرده است. از اين رو، فقيهان شيعه، بر اين نكته تاكيد دارند كه اين شهادت، شعار شيعه است و نبايد آن را به قصد جزئيت در اذان ذكر كرد؛ وگرنه بدعت است. شهيد اول (متوفاي 786 هجري) مي‌نويسند: «شهادت به ولايت علي(ع)، از احكام ايمان است؛ نه از الفاظ اذان»

منبع:سايت ام الكتاب


X